فقيه ومحدث واديبى عالىمقام بودند كه كتبي در مناقب أهل بيت به رشته تحرير درآورده است . در مورد شاگردان شيخ كه پيرو مكتب أهل سنّت بودند هم در تحقيقات گوناگون به اثبات رسيده است كه بسيارى از علما ودانشمندان عامه پاى درس ايشان حاضر شده واز فيض وجودش بهره‌مند مىشدند . آثار قلمي شيخ بىگمان شيخ طوسي رحمه اللّه يكى از پركارترين علماى عصر خود وحتى دوره‌هاى بعدى بوده است . ايشان در كنار كارهاى مختلفي كه بسيار هم حائز اهميت بودند ، از نوشتن وتبيين شريعت مقدّس اسلام غافل نشده ودر علوم مختلف ومتناسب با نياز جامعه اسلامى ، تأليفات وتصانيف گران‌بهايى را به يادگار گذاشتند كه پس از ايشان چراغ راه علما وفضلاى جهان اسلام بوده وهست . كتبي كه براي معرفى بعضي از آن‌ها مثل « تبيان » در تفسير قرآن يا « تهذيب الأحكام » و « استبصار » در فقه كه دو كتاب از كتب أربعة شيعه هستند ، نيازمند تأليف مستقلى است كه از حوصله اين مختصر خارج است . به‌طور كلى تأليفات شيخ به واسطه تسلط شگرف ايشان بر كليه علوم معقول ومنقول واحاطه كامل بر اعتقادات مذاهب مختلف وشناخت كافى از شرايط حاكم بر زمانه ، داراى استدلالاتى محكم وبراهين واضح وعالمانه است كه به كتاب‌هاى ايشان استحكام كم‌نظيرى داده است . از طرفي دو كتاب‌خانه مهم آن زمان كه داراى آوازه‌اى خاص در دنياي اسلام بود ، در اختيار ودسترس شيخ بزرگوار قرار داشت . يكى كتاب‌خانه استادش « سيّد مرتضى » كه به گفته مورخين هشتادهزار جلد كتاب در فنون مختلف را در خود جاى داده بود وديگرى كتابخانه « شاپور بن اردشير » وزير « بهاء الدولة ديلمى » كه متجاوز از ده‌هزار عنوان كتاب داشت .